محمود بهنمی دوشنبه شب گذشته شرایط دور تازه پیش فروش سکه را اعلام کرد. رئیس کل بانک مرکزی دوشنبه شب گفت: «از یکم اسفند پیشفروش سکه به متقاضیان بهقیمت هرقطعه علیالحساب ۱۰ میلیون ریال آغاز خواهد شد. قیمت اصلی سکه با توجه به قیمت فروش و پیشبینی سود متعارف و تورم در شش ماه آینده تعیین خواهد شد.» البته شرایط دیگری هم هست؛ در واقع پیشفروش سکه ابتدا برای شش ماه انجام میشود و در صورت افزایش تقاضا، بانک مرکزی پیشفروش آن را برای مدت بیشتر در دستورکار قرار خواهد داد. از سوی دیگر دریافت مبلغ ۱۰ میلیون ریال برای هر قطعه سکه در زمان پیشفروش، علیالحساب است و در زمان تحویل، مابقی قیمت آن که قطعا کمتر از قیمت روز بازار خواهد بود، تعیین و از خریدار اخذ خواهد شد.
به این ترتیب بهنظر میرسد استقبال از دور جدید پیش فروش سکه کمتر از سال گذشته باشد. سال گذشته ثبتنام کنندگان به هر اندازه که بودجهشان اجازه میداد سکه ثبتنام کرده بودند و از آنها قیمت قطعی اخذ شد که فاصله قابل ملاحظهای با قیمت روز بازار داشت. اما در طرحی که جزئیات آن از زبان رئیس کل بانک مرکزی اعلام شده است، هر دوی این امتیازها از مردم گرفته شده است. به گفته کارشناسان زمان طولانی در کنار غیر قطعی بودن قیمت سکههای پیشفروش شده باعث عدم استقبال مردم از این طرح خواهد بود. احمد بیات کارشناس بازار طلا و سکه میگوید: «پس از اینکه بانک مرکزی اعلام کرد که یکمیلیون تومان بهصورت علیالحساب و مابقی با توجه به شرایط حاکم بر آینده بازار دریافت خواهد شد، جذابیت خرید بین مشتریان را از بین برد.» از سوی دیگر ایرج ندیمی عضو کمیسیون اقتصادی مجلس هر چند این اقدام را برای جمعآوری نقدینگی مناسب میداند، اما تاکید میکند: «به نظر میرسد دولت جذابیتهایی که اینگونه پیشفروشها داشته را با عدم قطعی کردن قیمت آن و طولانی بودن زمان تحویل از بین بردهاست. هر چند باز هم ممکن است عدهای از آن استقبال کنند که به حجم سال گذشته نخواهد بود.»
دورنمای طرح برای مردم مثبت نیست
نگاه کارشناسان به پیش فروش دور جدید سکه چندان مثبت نیست. برخی می گویند: «صحبتهای بهمنی ابهامات و تفاوتهای طرح جدید پیشفروش سکه با طرح قبلی را نمایان کرد. بهطوری که در دوره قبل قیمت سکه به صورت قطعی از مشتری دریافت میشد و البته دور نمای بازار برای خریداران مناسب بود؛ در حالی که در شیوه تازه چنین نیست.»
به اعتقاد کارشناسان، گفتههای رئیس کل بانک مرکزی برای دور جدید پیش فروش سکه، مانند دریافت یک میلیون تومان برای هر سکه به صورت علیالحساب و تعیین قیمت تحویل با فاصلهای از نرخهای روز بازار باعث خواهد شد استقبال از این طرح همچون دورههای قبل نباشد.
در واقع در دوره قبل که استقبال خوبی از پیشفروش شد، فاصله قیمتی بازار و قیمت پیشفروشی مشخص بود و با توجه به سایر شرایط و جوانب بازار، میشد حاشیه سود مناسبی برای خریداران متصور بود؛ در حالی که در این دوره، امکان پیشبینی سود برای متقاضیان وجود ندارد که به نظر میرسد این مسئله یکی از موانع اقبال به پیشفروش باشد. در شرایط فعلی که بانک مرکزی نرخ تورم بهمن ماه را ۲۸.۷ درصد اعلام کرده و طبق پیشبینیها این نرخ تا پایان سال به ۳۲ درصد میرسد، مشوق افراد برای پرداخت یکمیلیون تومان علیالحساب برای هر سکه و انتظار ۶ ماهه برای دریافت آن، که به گفته رئیس کل بانک مرکزی قیمت کمتری نسبت به بازار دارد، چندان مشخص نیست.
در این خصوص فارس گزارش داده است، با توجه به کاهش قدرت خرید و روند قیمتی بازار سکه و ارز، ورود دارندگان نقدینگی به طرح پیشفروش سکه تا حدودی بعید به نظر میرسد زیرا حتی اگر قیمت سکه تا ۶ ماه آینده ۱۰ درصد رشد داشته باشد و بانک مرکزی بخواهد ۱۰ تا ۱۵ درصد کمتر از این قیمت به پیشخرید کنندگان سکهها را تحویل دهد، شرکت در این طرح مزایای چندانی برای آنها نخواهد داشت. حال با توجه به تورم ۳۲ درصد ارزش پول متقاضیان در این طرح حداقل ۱۵ درصد کاهش خواهد یافت و با این تفاسیر حداقل حاشیه سود باید ۱۵ درصد باشد. در صورتی که قیمت سکه تا زمان تحویل یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان باقی بماند، بانک مرکزی باید حداقل ۲۰۰ هزار تومان کمتر از قیمت بازار سکهها را به پیشخرید کنندگان تحویل دهد تا فقط ارزش پول این افراد حفظ شود.
به اندازه سال گذشته موفق نخواهد بود
به نظر میرسد طرح دولت و بانک مرکزی برای دور تازه پیش فروش سکه جمعآوری نقدینگی اضافه در بازار باشد. ایرج ندیمی نماینده مجلس نیز چنین عقیدهای دارد و به تهران امروز میگوید: «در هر صورت با پیش فروش هر قطعه سکه مبلغ یک میلیون تومان از نقدینگی سرگردان در جامعه جمع خواهد شد؛ اما مسئله اینجاست که شیوه اجرای طرح طراحان را به هدفهای موردنظرشان خواهد رساند یا نه؛ بنده معتقدم ممکن است بخشی از نقدینگی جذب این طرح شود اما قطعا به اندازه سال گذشته نخواهد بود.»
او در توضیح چرایی دلایل عدم موفقیت قطعی طرح میگوید: «برای اینکه ممکن است بخشی از افرادی که دارای نقدینگی هستند بخواهند برای از بین نرفتن ارزش پولشان نسبت به تورم موجود در جامعه در چنین طرحی سرمایهگذاری کرده و اقدام به پیش خرید سکه کنند، اما بهنظر جذابیت طرح از آن گرفته شده است. اینکه قیمت سکه قطعی نباشد بخش زیادی از مردم را مردد خواهد کرد.»
به گفته ندیمی بخشی از مردم بیشتر جذب پیش خرید سکه خواهند شد که نقدینگیشان به اندازهای نیست که بتوانند با آن کار دیگری انجام دهند و ترجیح میدهند آن را در راهی مانند اینکه پولشان را تبدیل به کالایی سرمایهای میکند شرکت کنند.
تاثیر خبر آغاز پیش فروش سکه بر بازار آتی سکه
از سوی دیگر یک کارشناس معتقد است هر چند ممکن است از دور تازه پیش فروش سکه به اندازه سال گذشته استقبال نشود، اما اعلام خبر آغاز قطعی این طرح و چگونگی پیشفروش، موجب مثبت شدن قیمت سکه آتی شد. این کارشناس بازار آتی سکه با بیان اینکه انتظارات از پیشفروش سکه توسط بانک مرکزی تغییر کرد، میگوید: «با شرایط فعلی بازار دوباره روند مثبت را طی خواهد کرد چراکه قیمت قطعی برای آن مشخص نشده است.»
سکه آتی سررسید بهمن ماه جاری با انتشار خبر پیشفروش سکه تا یک میلیون و ۴۳۰هزار تومان کاهش پیدا کرد اما پس از اعلام چگونگی پیشفروش، صبح دیروز مثبت باز شد و اکنون با توجه به برخی متغیرها تقریبا روند پایینی را طی میکند. او درباره علت روند نزولی قیمتها با توجه به اعلام شرایط جدید توسط بانک مرکزی هم میگوید: «خبر تزریق ۲.۷ میلیارد دلار از صندوق توسعه ملی و تبدیل آن به ریال برای جبران کاهش قدرت خرید مردم هم بر بازار تاثیر گذاشته است اما تحلیلهای متفاوتی در این باره وجود دارد. تزریق این حجم نقدینگی به صورت ارزی به جامعه و تبدیل آن به ریال موجب کاهش قیمت دلار در بازار خواهد شد به عبارتی اگر این مقدار در بازار تزریق شود اثرات آن در کوتاهمدت مشاهده خواهد شد.» این کارشناس بازار آتی اضافه میکند: «تاثیر تزریق این مقدار ارز در مرکز مبادلات به جای بازار غیررسمی به مراتب کمتر خواهد بود و در صورت تزریق آن در مرکز مبادلات امکان مشاهده تاثیر آن در بلند مدت وجود دارد.»
برخی معاملهگران معتقدند در صورت تبدیل ۲.۷ میلیارد دلار به ریال قیمت ارز در بازارهای رسمی و غیررسمی کاهش و در پی آن سکه آتی در تمام سررسیدهای خود نیز روند نزولی قیمت را به خود خواهد دید.
